Voeding voor marathon en halve marathon: voor, tijdens, na
Een marathon of halve marathon win je niet met een gel. Maar je kunt hem wel verliezen door je voeding: een te zwaar ontbijt, een geïmproviseerde bevoorrading, of die beruchte "man met de hamer" rond kilometer 30.
Deze gids geeft je onze richtlijnen voor elke fase: de dagen ervoor, de avond ervoor, de ochtend, tijdens de wedstrijd en erna. Met één simpel uitgangspunt: voed de inspanning die je echt levert, niet meer en niet minder.
Halve of hele marathon: twee wedstrijden, twee behoeften
Bij een halve marathon (1 u 15 tot 2 u 30, afhankelijk van je niveau) dekken je glycogeenvoorraden het grootste deel van de inspanning. Het gaat er vooral om goed voorbereid en gehydrateerd aan de start te staan, en je maag niet te overbelasten.
Bij een marathon (2 u 30 tot 5 u) zijn die voorraden niet meer genoeg. Na 2 uur stevige inspanning moet je regelmatig koolhydraten aanvullen, anders raakt je lichaam door zijn snelle brandstof heen: de man met de hamer.
De weken ervoor: train je bevoorrading
Je wedstrijdvoeding bereid je voor op training, net als je benen.
- Bouw je aerobe motor op. Hoe sterker je basis, hoe meer vet je verbrandt op marathontempo, en hoe minder je afhankelijk bent van suiker. Dat is het werk van de lange duurlopen in Zone 2.
- Test je wedstrijdstrategie tijdens je lange duurlopen op marathontempo: dezelfde producten, dezelfde voeding, in hetzelfde ritme als op de wedstrijddag.
- Train je maag: de tolerantie voor koolhydraten tijdens inspanning kun je trainen. Je gaat niet op wedstrijddag ineens van nul naar 45 g per uur.
Moet je koolhydraatstapelen?
Nee, niet voor een halve en niet voor een hele marathon. Eet de dagen voor de wedstrijd gewoon normaal: je gebruikelijke maaltijden, met je gebruikelijke zetmeelproducten. Met een week lichtere training vullen je voorraden zich vanzelf aan.
Drie dagen lang pasta naar binnen werken betekent vooral dat je met een zware maag en een ontregelde spijsvertering aan de start staat. Op de wedstrijddag tellen een lichte buik en vertrouwde maaltijden meer dan een extra bord.
De maaltijd de avond ervoor
- Goed gekookte zetmeelproducten en een eenvoudige eiwitbron: rijst of pasta, vis, eieren of gevogelte.
- Weinig vezels: geen grote salades, peulvruchten of volkorenproducten.
- Weinig gebakken vet: geen gefrituurd eten of gerechten met saus.
- Geen alcohol, en niets nieuws.
De ochtend: wat eet je voor een halve of hele marathon?
- 2 tot 3 uur voor de start (3 uur voor een marathon): een licht verteerbaar ontbijt, met koolhydraten en wat vet en eiwit. Bijvoorbeeld wit brood met notenpasta, een banaan, een yoghurt als je die verdraagt.
- 30 minuten voor de start: 1 zakje BSE Zone 2, om te starten met stabiele energie, zonder suikerpiek.
- Tot aan de start: water, in kleine slokjes.
Meer details in onze gids wat eet je voor een wedstrijd.
Tijdens de halve marathon
Onder de 2 uur doen je voorraden het meeste werk. Het doel is drinken en wat natrium aanvullen, zonder je maag te overbelasten.
- BSE Tempo in kleine slokjes: 1 dosis per uur in 500 ml, met 15 g koolhydraten en 600 mg natrium.
- Water bij de bevoorradingsposten, zeker als het warm is.
- Loop je langer dan 2 uur, volg dan de richtlijnen voor de marathon.
Tijdens de marathon: 20 tot 45 g koolhydraten per uur
De klassieke aanbevelingen spreken van 30 tot 60 g koolhydraten per uur, tot 90 g voor getrainde magen. Ons uitgangspunt is soberder: 20 tot 45 g per uur, in kleine, regelmatige hoeveelheden vanaf het eerste uur. Een goed opgebouwde aerobe motor draait op marathontempo meer op vet, en heeft minder suiker nodig.
- BSE Tempo: 1 dosis per uur in kleine slokjes, goed voor 15 g koolhydraten en 600 mg natrium.
- Echte voeding als aanvulling: een banaan levert zo'n 25 g koolhydraten. Één dosis Tempo en een banaan per uur, en je zit rond de 40 g.
- Gels, af en toe, in de slotfase, wanneer je boven 80 % van je maximale hartslag zit. Zonder ooit in totaal boven 90 g koolhydraten per uur uit te komen.
We ontwikkelen nieuwe producten voor deze langere en intensievere inspanningen. Tot die tijd doet echte voeding het werk prima.
Hoeveel gels voor een marathon?
Minder dan je denkt. Met een drank als Tempo en echte voeding als basis worden gels een hulpmiddel voor de intensieve momenten: 1 of 2 gels in de tweede helft van de wedstrijd zijn voor de meeste lopers genoeg. Een gel levert 20 tot 25 g koolhydraten: tel die mee in je totaal per uur.
Meer details in onze gids energiegels: heb je ze nodig?
De man met de hamer: zo voorkom je hem
De man met de hamer, vaak rond kilometer 30, is het moment waarop je glycogeenvoorraden opraken. Je benen worden zwaar, je tempo stort in, je hoofd geeft het op. Met drie hefbomen houd je hem op afstand:
- Een sterke aerobe motor: hoe hoger je aerobe drempel, hoe meer vet je verbrandt op marathontempo, en hoe langer je glycogeenvoorraden meegaan. Dat laat de grootte van de motor zien.
- Een realistisch tempo: te snel starten verbrandt je glycogeen lang voor kilometer 30.
- Regelmatige bevoorrading vanaf het eerste uur, in plaats van inhalen als de vermoeidheid al toeslaat.
Wat drink je tijdens een marathon?
Water en natrium, regelmatig, in kleine slokjes. Tempo dekt allebei met 600 mg natrium per dosis van 500 ml. Neem ook wat water bij de bevoorradingsposten, meer als het warm is. Drink geen grote hoeveelheden in één keer: je maag kan dat slecht aan.
Na de wedstrijd
In de eerste 30 minuten: gezouten water, bouillon of een dosis Tempo. Daarna iets licht verteerbaars, en in de uren erna een echte maaltijd met zetmeelproducten en eiwitten. Alle details in onze gids herstel na het sporten.
Overzicht: halve en hele marathon
| Moment | Halve marathon | Marathon |
|---|---|---|
| Dagen ervoor | Gewone maaltijden | Gewone maaltijden, geen koolhydraatstapelen |
| Ontbijt | 2 tot 3 u ervoor | 3 u ervoor |
| 30 min ervoor | 1 zakje BSE Zone 2 | 1 zakje BSE Zone 2 |
| Tijdens | Tempo in kleine slokjes + water | 20 tot 45 g koolhydraten/u: Tempo + echte voeding, af en toe een gel in de slotfase (max. 90 g/u) |
| Na | Gezouten water of Tempo, daarna een maaltijd | Gezouten water of Tempo, iets licht verteerbaars, daarna een maaltijd |
Veelgestelde vragen
Wat eet je voor een halve marathon?
Een gewone maaltijd de avond ervoor, en een licht verteerbaar ontbijt 2 tot 3 uur voor de start: wit brood of havervlokken, banaan, wat notenpasta. 30 minuten ervoor 1 zakje BSE Zone 2.
Wanneer begin je met eten tijdens een marathon?
Vanaf het eerste uur, in kleine, regelmatige hoeveelheden. Wacht je tot je moe wordt, dan ben je al te laat.
Hoeveel koolhydraten per uur tijdens een marathon?
Ons uitgangspunt: 20 tot 45 g per uur, tot maximaal 90 g op de zwaarste stukken, en alleen als je het op training hebt getest.
Kun je een marathon lopen zonder gels?
Ja. Met een drank als Tempo en echte voeding zoals banaan haal je 20 tot 45 g koolhydraten per uur zonder één gel. Ons artikel wat eet je tijdens een marathon zonder gels legt deze aanpak uit.
Conclusie
Een geslaagde marathon bereid je maanden van tevoren voor, op de lange duurlopen die je motor bouwen. Op de wedstrijddag hoef je niets te verzinnen: een getest ontbijt, een zakje Zone 2 voor de start, Tempo en echte voeding onderweg, en gels voor de momenten waarop ze er echt toe doen.
Lees verder: wat eet je voor een wedstrijd, wat eet je tijdens de inspanning: koolhydraten per uur, energiegels: heb je ze nodig?, herstel na het sporten, basisduurvermogen uitgelegd.